Top 5 Ngôi Đền Thiêng Ở Nghệ An Gắn Với Lịch Sử Và Tín Ngưỡng Dân Gian
4 ảnh
Nghệ An – vùng đất địa linh nhân kiệt, không chỉ là nơi sản sinh nhiều danh nhân lịch sử mà còn lưu giữ những giá trị tâm linh sâu sắc qua hệ thống đền miếu cổ kính. Trong đó, nhiều ngôi đền không chỉ nổi tiếng về vẻ đẹp kiến trúc mà còn mang trong mình những câu chuyện lịch sử thiêng liêng, gắn liền với tín ngưỡng dân gian của người xứ Nghệ. Dưới đây là 5 ngôi đền nổi bật mà bất kỳ ai khi đến Nghệ An cũng nên một lần ghé thăm.
1. Đền Cờn – Thánh địa linh thiêng vùng biển Hoàng Mai
Đền Cờn là một trong những ngôi đền lâu đời và linh thiêng nhất Nghệ An, được xây dựng từ năm 1235 dưới thời nhà Trần. Ngôi đền thờ Tứ vị Thánh Nương – ba mẹ con công chúa của triều Nam Tống cùng bà nhũ mẫu, những vị thần đã hóa thân để bảo hộ ngư dân vượt sóng, mưu sinh và tránh tai họa.
Truyền thuyết kể rằng sau khi triều Nam Tống bị quân Nguyên tiêu diệt, vua tôi nhà Tống chạy ra biển và bị nhấn chìm. Thi thể các công chúa trôi dạt vào cửa biển Càn. Dân làng phát hiện các thi thể có mùi thơm, khuôn mặt hồng hào như còn sống, nên lập miếu thờ. Từ đó, Đền Cờn được hình thành và trở thành nơi linh ứng nổi tiếng, đặc biệt với ngư dân cầu an, cầu lộc biển.
Đền gồm hai phần: Đền Cờn Trong và Đền Cờn Ngoài, cách nhau khoảng 1km. Hàng năm, lễ hội Đền Cờn tổ chức từ 19 đến 21 tháng Giêng âm lịch, thu hút hàng nghìn người dân và du khách tham gia với các nghi lễ cổ truyền như rước thánh, chạy ói, diễn trận thủy chiến giả, hát chầu văn, đua thuyền…
Địa chỉ: Phường Quỳnh Phương, Thị xã Hoàng Mai, tỉnh Nghệ An.
2. Đền Quả Sơn – Tưởng nhớ vị hoàng tử khai hóa vùng Hoan Châu
Nằm dưới chân núi Quả, Đền Quả Sơn là nơi thờ Uy Minh Vương Lý Nhật Quang – hoàng tử thứ tám của vua Lý Công Uẩn. Ông từng được cử làm Tri châu Nghệ An, có công lớn trong việc ổn định dân cư, mở mang kinh tế, phát triển thủy lợi và đánh giặc bảo vệ biên cương.
Với những đóng góp to lớn cho vùng đất Hoan Châu xưa (nay là Nghệ An), người dân đã lập đền thờ ông để bày tỏ lòng biết ơn. Đền được xây dựng với quy mô lớn, gồm thượng điện, trung điện, hạ điện và hai dãy tả vu, hữu vu.
Lễ hội Đền Quả Sơn diễn ra từ ngày 18 đến 20 tháng Giêng âm lịch, với các hoạt động đặc sắc như lễ rước, đấu vật, kéo co, đua thuyền và biểu diễn dân ca xứ Nghệ, tạo nên không khí lễ hội rộn ràng đầu xuân.
Địa chỉ: Xã Bồi Sơn, huyện Đô Lương, tỉnh Nghệ An.
3. Đền Bạch Mã – Gắn với tướng Phan Đà thời khởi nghĩa Lam Sơn
Đền Bạch Mã thờ danh tướng Phan Đà – một vị tướng nghĩa quân Lam Sơn từng góp công lớn trong kháng chiến chống quân Minh vào thế kỷ XV. Sau khi gia nhập nghĩa quân Lê Lợi, ông đã chỉ huy nhiều trận chiến lớn, đặc biệt trong công tác thu thập tin tức, vận động dân binh.
Tương truyền, trong một lần cải trang để do thám, ông bị phát hiện và tử trận. Con ngựa trung thành của ông đã tự phá vây, chở xác chủ về căn cứ. Sau khi lên ngôi, vua Lê Lợi đã sắc phong ông là “Đô Thiên Đại Đế Bạch Mã Thượng Đẳng Phúc Thần” và cho xây đền thờ trọng thể.
Đền có kiến trúc cổ kính, với nhiều hiện vật quý như tượng phượng, lục lạc đồng, nhà vàng, nhà bạc… Hàng năm, lễ hội đền diễn ra vào ngày 9 và 10 tháng Hai âm lịch, là dịp người dân tưởng nhớ công lao của vị tướng anh hùng.
Địa chỉ: Thôn Tân Hà, xã Võ Liệt, huyện Thanh Chương, tỉnh Nghệ An.
4. Đền Cuông – Linh địa thờ Thục An Dương Vương
Đền Cuông nằm trên sườn núi Mộ Dạ, được coi là một trong những ngôi đền cổ kính và linh thiêng nhất Nghệ An, gắn liền với Thục An Dương Vương – vị vua huyền thoại của Âu Lạc. Sau khi bị Triệu Đà tấn công bất ngờ, ông đã rút về phương Nam và tuẫn tiết tại khu vực Cửa Hiền.
Tương truyền, linh hồn ông hiển linh trên sườn núi Mộ Dạ, dân làng đã lập đền để thờ phụng. Nơi đây không chỉ là điểm đến tâm linh mà còn là thắng cảnh với cảnh núi non trùng điệp, biển trời rộng mở, là địa điểm lý tưởng cho du khách hành hương kết hợp vãn cảnh.
Lễ hội đền Cuông được tổ chức vào ngày 21 – 23 tháng Hai âm lịch, thu hút đông đảo nhân dân và du khách từ khắp nơi đến tham gia tế lễ và dâng hương.
Địa chỉ: Xã Diễn Trung, huyện Diễn Châu, tỉnh Nghệ An.
5. Đền Đức Hoàng – Cổ tự tri ân danh tướng Hoàng Tá Thốn
Đền Đức Hoàng thờ tướng Hoàng Tá Thốn – vị tướng người Nghệ từng tham gia đội thủy binh trong kháng chiến chống quân Nguyên – Mông. Ông có công lớn trong trận chiến trên sông Bạch Đằng năm 1288 khi dùng chiến thuật đục đáy thuyền, làm tiêu hao lực lượng địch.
Sau chiến thắng, ông được triều đình phong “Sát Hải Đại Vương” và giao nhiệm vụ giữ vùng biển. Khi về quê hương, ông đã đưa dân vùng ven biển Vạn Phần lên khai hoang vùng Yên Thành. Nhân dân tôn kính ông như một bậc khai cơ, lập ấp nên đã dựng đền thờ và tổ chức tế lễ hàng năm.
Đền được xây dựng từ năm 1505, hiện vẫn lưu giữ nhiều giá trị kiến trúc truyền thống, được công nhận là di tích lịch sử – văn hóa cấp quốc gia từ năm 1997.
Lễ hội Đền Đức Hoàng thường được tổ chức từ ngày 30 tháng Giêng đến mùng 2 tháng Hai âm lịch với nhiều hoạt động văn hóa dân gian.
Địa chỉ: Xã Phúc Thành, huyện Yên Thành, tỉnh Nghệ An.
Những ngôi đền thiêng ở Nghệ An không chỉ lưu giữ giá trị lịch sử và văn hóa, mà còn là chốn bình yên để người dân gửi gắm niềm tin, lòng tri ân và khát vọng hướng thiện. Nếu có dịp đến xứ Nghệ, bạn nhất định nên ghé thăm những điểm đến tâm linh này – để lắng lòng, tìm lại sự an yên trong nhịp sống hối hả.